Dünya da ve Türkiye de Enerji iletiminde Neden Yüksek Gerilim tercih edilir ?

High voltage power transformer substation, sunset sky

18.yy sonlarına doğru arz talep den dolayı elektrik enerjisinin kullanımı çok hızlı ivmeyle artmıştır. Bu durum elektriğin iletimin ciddiyetini ve bu konuya olan ilgiyi artırmıştır. Tüm Dünyada elektrik kullanımı hızla arttığından dolayı enerjinin üretimi ve taşınması konusunda çalışmalar yapılmıştır, yapılmaya devam etmektedir. Enerji üretim merkezleri şehir içlerine kurulamadığından ve artan enerji ihtiyaçlarından dolayı birçok enerji üretim merkezleri kurulmuştur. Artan mesafelerden (hidroelektrik ) ve artan enerji ihtiyaçlarından dolayı Yüksek Gerilim ile enerji iletimi yapılmaktadır.

Dünya da yaygın olarak Yüksek gerilim ile enerjinin iletimi AC olarak yapılmakla birlikte DC olarak Enerji iletimi de yapılmaktadır.  Kurulan Enerji üretim ve iletim tesisleri en önemli husus olarak İletim hattının uzunluğu görülmektedir. Çünkü İletim hattının metrajı İletimin AC veya DC olmasını belirlemektedir. Yapılan çalışmalarda 500 KM üzerinde ki mesafelerde DC ile iletilmesinin maliyetinin daha düşük olduğu tespit edilmiştir.

Yüksek Gerilim Hatlarında İletimin AC olarak yapılmasının Avantajları ve dejavantajları nelerdir ?

Isı enerjisi, mekanik enerji ve hidro  enerjisi Generatör de AC olarak elektrik enerjisine çevrilmektedir.  AC olarak üretilen gerilimin iletim hatlarına verilmesi tekrar iletim hatlarından alınması işlemlerinde kullanılan trafolar AC’dir. Türkiye iletim hatlarının gerilimi 66kV-154kV-380kV olarak yapılmaktadır.  Güç sabit olduğunda Enerji nakil gerilimi ne kadar yüksek olursa çekilen akım azalacak ve dolayısıyla enerji nakil iletken kesiti düşecektir. Bu iletim hatlarının kurulumu kolaylaştıran en önemli etkendir.

Avantajları

Elektrik enerjisi AC olarak üretilip, AC olarak iletimi yapılır ve AC olarak kullanımı sağlanır. Arada doğrultucu v.b hiçbir malzeme kullanılmaz. DC gerilimle enerji iletim blok diyagramında ki doğrultucu kademesi AC gerilim enerji iletim hattında bulunmaz.

  • İletim sisteminde harmonik oluşturmazlar.
  • Kullanılan kablo kesitleri DC iletime göre daha küçüktür.

Dezavantajları

  • Frekans 0 değildir ve salınım yaparlar.
  • AC iletim hatları DC iletim hatlarına göre daha fazla elektromanyetik dalga yayarlar.
  • AC İletim hattının omik direncinde deri etkisi olduğundan enerji kaybı DC iletim hattına göre daha fazladır.
  • DC gerilim iletiminde akım kontrolü daha kolay olduğu için su altında enerji iletimi daha uygundur.

Tüm dünyanın %90’ında Yüksek Gerilimin AC olarak yapılmasının amacı iletim hatlarının 500 km den az olması ve kullanılan şalt malzemelerinin daha ucuz,daha dayanaklı ve bakımının daha az masraflı olmasıdır.